Makgadikgadi Pans Botswana: alles wat je moet weten over de grootste zoutvlakte van Afrika

Er zijn plekken in de wereld die je gewoon niet kunt uitleggen. Het Makgadikgadi Pans National Park is zo’n plek. Een eindeloze witte vlakte midden in Botswana, waar geen bomen staan, geen heuvels zijn en het enige geluid de wind is. Het is een van de grootste en meest bizarre landschappen op aarde, en zonder twijfel een van de meest onverwachte hoogtepunten van een reis door zuidelijk Afrika.

De Makgadikgadi Pans zijn de overblijfselen van een prehistorisch meer dat ooit groter was dan heel Zwitserland. Dat meer droogde duizenden jaren geleden op en wat overbleef is een enorm netwerk van zoutvlaktes in het noordoosten van Botswana. De twee grootste zijn de Sua Pan en de Ntwetwe Pan. Samen vormen ze een van de grootste zoutvlaktes van Afrika, met een totale oppervlakte van meer dan 12.000 vierkante kilometer.

De Makgadikgadi zoutvlaktes zijn wat overblijft als een meer langzaam verdwijnt. Wat achterbleef na het opdrogen van het oeroude Makgadikgadi-meer zijn dunne lagen zout en mineralen die het oppervlak bijna spiegelglad maken. In het droge seizoen is het landschap volledig kaal: een verblindend witte vlakte zonder enige begroeiing. Geen dier te bekennen. Geen schaduw. Alleen stilte en hitte.

Zodra de eerste regenbuien vallen, verandert de Makgadikgadi in iets totaal anders. Het water verzamelt zich in ondiepe plassen, en bijna van de ene dag op de andere verschijnen er duizenden flamingo’s. Tegelijkertijd trekken zebra’s, gnoes en andere grazers vanuit de omgeving naar de pannen op zoek naar vers gras en water. Het is een van de grootste zebra-migraties van Afrika, vrijwel onbekend bij het grote publiek.

Sua Pan en Ntwetwe Pan zijn de twee grootste onderdelen van het Makgadikgadi-systeem. Sua Pan, in het oosten, staat bekender om de flamingo’s. Ntwetwe Pan, in het westen, is de meer afgelegen van de twee en de plek waar je het meest het gevoel krijgt van totale eenzaamheid. Beide pannen maken deel uit van het Makgadikgadi Pans National Park, dat in 1992 officieel werd opgericht.

Er zijn maar weinig plekken op aarde waar je de Melkweg zo helder ziet als op de Makgadikgadi zoutvlaktes. Doordat er honderden kilometers in de omgeving nauwelijks lichtvervuiling is, ontvouwt de nachtelijke hemel zich zoals hij bedoeld is om te zien. Duizenden sterren, de Melkweg, en als je geluk hebt meerdere vallende sterren.

Veel reizigers noemen de nachten nabij de pannen als een van de hoogtepunten van hun hele reis door Botswana. Niet de olifanten, niet de safari, maar gewoon vanuit je daktent omhoog kijken.

De Makgadikgadi Pans lijken op het eerste gezicht levenloos. Maar wie goed kijkt, ontdekt dat het gebied een verrassende hoeveelheid wildlife herbergt, zeker in en rond het Makgadikgadi Pans National Park.

Zebra’s en de grote migratie
Tussen november en april trekken tienduizenden zebra’s en gnoes vanuit de Kalahari naar de pannen. Het is de tweede grootste zoogdierenmigratie van Afrika, na de beroemde wildebeestmigratie in de Serengeti, maar veel minder bezocht. Je rijdt soms letterlijk door kuddes heen, terwijl de zebra’s rustig verder grazen alsof jij er niet bent.

Flamingo’s bij Sua Pan
Als er genoeg regenwater staat, verzamelen kleine en grote flamingo’s zich bij Sua Pan in grote aantallen. Op goede dagen kleurt het water roze tot aan de horizon. Het is een van de meest fotogenieke taferelen van heel zuidelijk Afrika.

Bruine hyena’s en leeuwen
In het droge seizoen, als de prooidieren teruggetrokken zijn, blijven de roofdieren achter. Bruine hyena’s zijn hier relatief goed te spotten, en ook leeuwen die gespecialiseerd zijn in het jagen op de vlaktes worden regelmatig gezien. Ze zijn anders dan leeuwen elders: groter, stoerder en aangepast aan het harde leven op de pannen.

Meerkatten
Vlak buiten de pannen, op de zandige randen van het Makgadikgadi-gebied, leven kolonies meerkatten. Het is mogelijk om ze van dichtbij te observeren, maar enkel bij exclusieve lodges.

De Makgadikgadi Pans bezoek je niet even tussendoor. Het liefst combineer je een bezoek met de andere hoogtepunten die Botswana te bieden heeft. Denk aan de olifanten in Chobe National Park, de diepe rust bij de Okavango Delta, of de indrukwekkende Victoria Falls op een dag dat je even de grens over trekt naar Zimbabwe.

Met de Botswana Nomads trip doe je dit allemaal in 15 dagen. Vanuit Johannesburg rij je door het hart van Botswana, langs de Makgadikgadi Pans, door Moremi en Khwai, langs Chobe en Kasane, met een daguitstap naar de Victoria Falls, en terug naar Johannesburg. Je overnacht op campings en in lodges midden in de natuur, en je reist met andere gelijkgestemde reizigers.

De stop bij de Boteti rivier, vlak bij de Makgadikgadi Pans, is een van de meest bijzondere nachten van de hele trip. ’s Avonds hoor je de dieren aan de overkant van het water, en ’s ochtends bij het ontwaken zie je hoe de oever langzaam tot leven komt.