Chobe National Park Botswana: safari tussen duizenden olifanten

Stel je voor: je zit in je 4×4 en plotseling staan er honderden olifanten om je heen. Moeders met hun kalfjes, imposante dieren met enorme slagtanden, hele families die richting de rivier trekken. Dit is geen fantasie, maar gewoon een doordeweekse middag in Chobe National Park. Met de hoogste olifantendichtheid ter wereld is dit park in het noorden van Botswana een absoluut hoogtepunt voor elke wildlife liefhebber. Naast olifanten spot je hier leeuwen, luipaarden, buffels en tijdens een boot safari langs de Chobe rivier kom je oog in oog met nijlpaarden en krokodillen. In dit artikel nemen we je mee door het park, vertellen we welke dieren je waar kunt spotten en geven we praktische tips voor jouw safari-avontuur. 

Chobe National Park beslaat bijna 11.000 vierkante kilometer in het noordoosten van Botswana. Dat is groter dan de hele provincie Utrecht. Het park werd in 1968 opgericht als het eerste nationale park van Botswana en staat sinds die tijd bekend om zijn enorme populatie Afrikaanse olifanten. Schattingen lopen uiteen, maar er leven waarschijnlijk tussen de 50.000 en 120.000 olifanten in en rondom het park. Tijdens het droogseizoen, als de waterbronnen in de regio opdrogen, trekken duizenden olifanten naar de Chobe rivier. Je ziet dan groepen van soms wel tweehonderd dieren tegelijk langs de oevers.

Het park bestaat uit vier verschillende gebieden, elk met een eigen karakter en ecosysteem. De Chobe Riverfront is het meest toegankelijke gebied en loopt langs de noordelijke grens van het park, waar de rivier de grens vormt met Namibië. Hier vind je het meeste water en de grootste concentraties dieren tijdens de droge maanden. Ten westen daarvan ligt het Ngwezumba gebied, een dicht bebost landschap met pans (droge meren) die in het regenseizoen vollopen. Nog verder naar het westen vind je Savuti, een legendarisch gebied bekend om zijn roofdieren en dramatische landschappen. Het vierde gebied is Linyanti in het uiterste noordwesten, een moeilijk bereikbaar moerasgebied met seizoensgebonden overstroming.

De variatie aan landschappen zorgt ervoor dat je in Chobe National Park compleet verschillende safari-ervaringen kunt hebben. Op één dag rijd je door dichte bossen waar je plotseling een kudde buffels tegenkomt, en een paar uur later sta je aan de rivieroevers waar olifanten in het water spelen terwijl nijlpaarden hun territorium verdedigen.

Middenin het park vind je Savuti. Om dit te bereiken is het om in Maun of Muchenje volledig te tanken voordat je aan deze route begint. Met een volle tank en reservejerrycans zit je veilig voor de hele route. Ongeveer 170 kilometer ten westen van de Chobe Riverfront ligt Savuti, een gebied dat legendarisch is onder safari liefhebbers. De rit erheen voert je door afgelegen bushveld en je ziet al snel het verschil met het groene riviergebied. Savuti is droger, ruwer en wilder. Het hart van het gebied wordt gevormd door de Savuti Marsh, een uitgestrekte vlakte die vroeger werd gevoed door het Savuti kanaal. Dit kanaal heeft een mysterieuze geschiedenis: soms stroomt er water doorheen en soms valt hij jarenlang droog, zonder duidelijke verklaring. Sinds 2008 stroomt er weer water, wat het gebied heeft getransformeerd.

Savuti staat bekend om zijn grote populatie leeuwen en luipaarden. De leeuwen hier hebben een reputatie opgebouwd als olifantenjagers, iets wat je niet vaak ziet in Afrika. In het droogseizoen, wanneer andere prooidieren schaars zijn, jagen enkele leeuwen hier op jonge of zwakke olifanten. Het is een spectaculaire maar ook heftige natuurervaring om dit te zien gebeuren. Naast leeuwen vind je hier regelmatig cheetahs op jacht over de open vlaktes en luipaarden die zich terugtrekken in de schaarse bomen.

De Savuti Marsh trekt grote kuddes zebra’s en gnoes aan tijdens het regenseizoen, wat op zijn beurt de roofdieren aantrekt. Buffels zijn hier het hele jaar door aanwezig in grote aantallen. Een kudde van duizend buffels die door de vlakte trekt is geen uitzondering. Hyena’s volgen de kuddes op de voet, altijd op zoek naar zwakke of jonge dieren. In het park vind je naast dieren ook een aantal grote baobab bomen, kenmerkend voor Botswana.

Tijdens je verblijf in Savuti met Botswana Nomads overnacht je op een camping midden in het gebied. ’s Nachts hoor je leeuwen brullen in de verte, hyena’s huilen en olifanten die door het kamp lopen. Het is ruw kamperen, maar precies die ervaring maakt Savuti zo onvergetelijk.

De Chobe Riverfront is zonder twijfel het drukste deel van het park, en terecht. Dit 50 kilometer lange stuk langs de rivier trekt vooral tijdens het droogseizoen (mei tot oktober) ongelooflijke aantallen dieren aan. De rivier is dan de enige permanente waterbron in de wijde omgeving. Olifanten komen hier in enorme aantallen om te drinken en te zwemmen, buffels grazen langs de oevers en roofdieren liggen op de loer.

Wat dit gebied zo speciaal maakt is de combinatie van land en water. Je kunt hier een klassieke game drive doen langs de rivierweg, maar ook een boot safari maken op de rivier zelf. Vanuit het nabijgelegen stadje Kasane vertrekken dagelijks boten voor een cruise op de Chobe rivier. Tijdens zo’n vaartocht kom je heel dicht bij de dieren. Olifanten staan tot hun buik in het water, nijlpaarden dobberen rond met alleen hun oren en ogen boven water, en krokodillen liggen te zonnen op de modderbanken. Langs de oevers zie je antilopes grazen en vogels zijn hier in enorme aantallen te vinden. De Afrikaanse visarend duikt spectaculair naar beneden om een vis te grijpen, carmine bee-eaters nestelen in de rivieroevers en je hoort het kenmerkende geluid van de Afrikaanse ijsvogel.

De rivier vormt ook de natuurlijke grens tussen Botswana en Namibië. Vanaf het water heb je zicht op beide landen tegelijk, wat het landschap een extra dimensie geeft. In de late namiddag, wanneer het licht zachter wordt en de zon laag boven de horizon hangt, is dit een van de mooiste plekken om wildlife te fotograferen. De dieren komen dan massaal naar het water voor een laatste drinkbeurt voor de nacht valt.

Een boot safari en safari vullen elkaar perfect aan. Vanaf het water zie je dieren vanuit een compleet ander perspectief en kom je dichter bij soorten die normaal gesproken schuw zijn voor auto’s. Vanuit de auto kun je weer dieper het binnenland in rijden en gebieden verkennen die vanaf de rivier niet zichtbaar zijn.

Zoals eerder gezegd: Chobe draait om olifanten. Maar wat maakt deze populatie zo speciaal? Ten eerste het aantal. Nergens ter wereld zie je zoveel olifanten bij elkaar als hier. Tijdens het droogseizoen verzamelen ze zich bij de Chobe rivier in groepen die soms wel honderden dieren tellen. Je ziet kalfjes spelen in het water, tieners die elkaar plagen en oude bullen met gigantische slagtanden die rustig staan te grazen.

De olifanten in Chobe zijn niet bang voor water. Sterker nog, ze lijken het heerlijk te vinden. Je ziet ze zwemmen, spetteren en elkaar nat spuiten met hun slurf. Jonge olifantjes leren hier zwemmen onder het toeziend oog van hun moeders. Het is een speelse en ontspannen kant van olifanten die je niet overal in Afrika ziet.

Wat ook opvalt is de structuur van de kuddes. Olifantenfamilies worden geleid door een matriarch, een oude ervaren olifant die de groep naar water en voedsel leidt. Deze families kunnen uit tientallen dieren bestaan, van pasgeboren kalfjes tot oude tantes. De oudere vrouwtjes beschermen de jongere dieren en delen hun kennis over de beste routes en veiligste plekken.

De mannelijke olifanten leven vaak alleen of in kleine groepen van bullen. Ze komen alleen bij de kuddes wanneer er een vrouwtje vruchtbaar is. Oude bullen herken je aan hun enorme omvang en indrukwekkende slagtanden. Sommige bullen in Chobe hebben slagtanden die tot op de grond reiken, een steeds zeldzamer verschijnsel door stropers elders in Afrika.

De olifanten hebben wel impact op hun omgeving. Door hun grote aantal en eetlust veranderen ze het landschap. Ze strippen bomen van hun bast, breken takken af en trekken soms hele bomen omver. Dit lijkt destructief, maar het creëert ook nieuwe habitats voor andere dieren. Omgevallen bomen worden voedsel voor insecten, die op hun beurt vogels en kleine zoogdieren aantrekken.

Een van de voordelen van Chobe National Park is dat je er zelf kunt rondrijden. In tegenstelling tot sommige andere parken in Botswana hoef je hier geen professionele gids te hebben. Met Botswana Nomads rijd je in je eigen 4×4 met daktent door het park en bepaal je zelf je route en tempo. Dat geeft je de vrijheid om zo lang als je wilt bij een dierensighting te blijven of om af te slaan naar een zijweg die er interessant uitziet.

De wegen in Chobe variëren van goed onderhouden zandwegen tot ruige paden waar je echt een 4×4 voor nodig hebt. Vooral in Savuti kunnen de routes uitdagend zijn, met diepe zandstukken en drooggevallen rivierbeddingen die je moet oversteken. Dat maakt het avontuurlijk. Je voelt je echt een ontdekkingsreiziger wanneer je door de bush rijdt zonder andere auto’s in zicht.

Wel is het belangrijk om de regels te respecteren. Blijf op de gemarkeerde wegen, rijd niet ’s nachts door het park en houd voldoende afstand tot de dieren. Olifanten kunnen onvoorspelbaar zijn, vooral moeders met kalfjes. Als een olifant zijn oren naar voren zet en zijn slurf opheft, is dat een waarschuwing dat je te dichtbij komt. Dan is het tijd om rustig achteruit te rijden.

Voor je aan een game drive begint is het slim om goed voor te bereiden. Neem genoeg water mee want het kan heet worden in de auto. Een verrekijker is essentieel om dieren in de verte te kunnen bekijken. Zonnebrandcrème, een hoed en goede zonnebril beschermen je tegen de felle Afrikaanse zon. En vergeet je camera niet, je wilt deze momenten kunnen vastleggen.

De beste tijden voor game drives zijn vroeg in de ochtend en laat in de middag. Veel dieren zijn dan actief omdat het koeler is. Tijdens de heetste uren van de dag trekken ze zich terug in de schaduw om te rusten. Dat betekent dat je tussen twaalf en drie uur vaak minder ziet. Gebruik die tijd om zelf te lunchen op je camping of even te relaxen.

Naast olifanten en leeuwen heeft Chobe National Park nog veel meer te bieden. Buffels zie je hier in enorme kuddes, soms meer dan duizend dieren bij elkaar. Deze machtige grazers zijn indrukwekkend om te zien, vooral wanneer de hele kudde in beweging komt. Buffels staan bekend als een van de gevaarlijkste dieren in Afrika, dus een gezonde afstand bewaren is verstandig.

Langs de Chobe rivier leven grote aantallen nijlpaarden. Deze schijnbaar logge dieren zijn verrassend gevaarlijk en verantwoordelijk voor meer menselijke sterfgevallen in Afrika dan welk ander groot zoogdier ook. Vanuit een boot kun je ze goed observeren. Ze brengen overdag het grootste deel van hun tijd in het water door om koel te blijven en komen ’s nachts aan land om te grazen.

Krokodillen liggen vaak roerloos op de rivieroevers. De Nijlkrokodil kan tot zes meter lang worden en is een geduldige jager. Ze wachten soms urenlang tot een onvoorzichtig dier te dicht bij het water komt. Tijdens een boot safari zie je ze regelmatig, herkenbaar aan hun prehistorische uiterlijk.

Antilopes zijn er in diverse soorten. De sierlijke impala met zijn karakteristieke hoorns is de meest voorkomende. Kuddes van honderden dieren grazen langs de rivieroevers. Waterbokken herken je aan de witte ring op hun achterste, koedoes aan hun lange spiraalvormige hoorns. In Savuti kom je ook sable antilopes tegen, met hun prachtige zwarte vacht en indrukwekkende achterwaarts gebogen hoorns.

Vogels zijn een wereld op zich in Chobe. Meer dan 450 soorten zijn hier geregistreerd. De Afrikaanse visarend met zijn kenmerkende kreet patrouille boven de rivier. Grote groepen pelikanen vissen samen in formatie. Ijsvogels in allerlei kleuren zitten te loeren vanaf takken boven het water. En tijdens het regenseizoen komen enorme zwermen carmine bee-eaters naar Chobe om te broeden in de rivieroevers.

Voor wie geluk heeft zijn er ook zeldzamere sightings mogelijk. Wilde honden komen voor in Chobe, hoewel ze lastig te spotten zijn omdat ze grote gebieden afdekken. Servals, kleine katachtigen met lange benen en grote oren, jagen in de graslanden. En cheetahs patrouilleren over de open vlaktes, vooral in Savuti.

Chobe National Park verandert drastisch met de seizoenen. Tijdens het droogseizoen van mei tot oktober concentreren de dieren zich rond de permanente waterbronnen, vooral de Chobe rivier. Dit is de beste tijd voor wildlife kijken omdat de dieren voorspelbaar zijn en goed zichtbaar in de kale vegetatie. Het is ook de populairste periode voor bezoekers, dus verwacht meer mensen bij de riverfront.

Het regenseizoen loopt van november tot april. Dan transformeert het landschap. De droge, stoffige vlaktes worden groen, wilde bloemen bloeien en tijdelijke waterplassen vullen zich. De dieren verspreiden zich over het hele park omdat er overal water en vers gras is. Dit maakt ze moeilijker te spotten, maar het landschap is op zijn mooist. Veel dieren krijgen in deze periode hun jongen, dus je ziet veel baby olifanten, zebra’s en antilopes.

Voor fotografen is het droogseizoen ideaal vanwege de duidelijke luchten en het felle licht. Het regenseizoen geeft dramatische wolkenluchten en groen landschap, maar de kans op regen tijdens je game drive is groter. Beide seizoenen hebben hun charme, het hangt af van wat je zoekt in je safari-ervaring.

Chobe National Park ligt in het noordoosten van Botswana, tegen de grenzen met Zimbabwe, Namibië en Zambia. De dichtstbijzijnde stad is Kasane, die als toegangspoort fungeert. Kasane heeft winkels waar je laatste voorzieningen kunt kopen voordat je het park ingaat, benzinestations en restaurants. Kom je van de andere kant? Bijvoorbeeld vanuit Maun? Dan kan je via de Mababe Gate het park betreden. Voor toegang tot het park betaal je een dagentree. Deze kan je bij de verschillende gates betalen.

Binnen het park zijn verschillende campings waar je kunt overnachten. In de Chobe Riverfront bevinden zich campings zoals Ihaha, die goed geëquipeerd zijn met voorzieningen. In Savuti zijn de campings meer basic maar liggen ze midden in de wilderness. Op sommige campings heb je water en toiletten, op andere campings moet je volledig self-sufficient zijn. Botswana Nomads regelt de overnachtingen voor je, zodat je verzekerd bent van een plekje.

Malaria komt voor in dit gebied, vooral tijdens en na het regenseizoen. Gebruik anti-malaria medicatie en bescherm jezelf tegen muggen met lange kleding in de avond en een goed insectenwerend middel. Vraag voor vertrek advies aan een reisarts.

Het park heeft geen supermarkten of restaurants. Wat je nodig hebt moet je zelf meenemen. Zorg voor voldoende water (minstens 3 liter per persoon per dag), houdbaar eten en een goede koelbox. In Kasane kun je alles inslaan voordat je het park ingaat.

Een bezoek aan Chobe National Park is een van de hoogtepunten van de roadtrip door Botswana met Botswana Nomads. Je rijdt in je eigen 4×4 met daktent van Johannesburg naar het noorden, door het hart van Botswana. Na Maun verblijf je in Khwai, een privaat reservaat dat grenst aan de Moremi Game Reserve. Van daaruit rijd je naar Savuti, waar je middenin Chobe National Park kampeert.

In Savuti doe je game drives op eigen gelegenheid en ervaar je de ruige schoonheid van dit legendarische gebied. Van Savuti rijd je verder naar Muchenje aan de rand van Chobe Forest Reserve, en vervolgens naar Kasane. In Kasane is een boat cruise inbegrepen op de Chobe rivier om je Chobe ervaring compleet te maken.

De route is zo opgezet dat je de beste combinatie krijgt van zelf rijden door het park en begeleide activiteiten. Je hebt de vrijheid van een roadtrip maar met de zekerheid van vooraf geboekte campings en een uitgestippelde route. Onderweg reis je samen met andere Botswana Nomads reizigers, wat zorgt voor een gevoel van avontuur en gemeenschap.

Andere hoogtepunten in de reis zijn het legendarische Elephant Sands, waar olifanten letterlijk je camping bezoeken en de Makgadikgadi Pans, enorme zoutvlaktes die een compleet ander landschap laten zien. Ook kan je een uitstap maken naar de beroemde Victoria Falls in Zimbabwe. Chobe National Park vormt het wildlife hoogtepunt van de trip, de plek waar je gegarandeerd grote aantallen dieren ziet en misschien wel je meest memorabele safari-ervaringen hebt.